De droogstand, tijd voor verandering
De transitieperiode is
door de vele fysiologische veranderingen één van de meeste cruciale periodes
van een melkkoe. Tijdens de droogstand wordt het fundament gelegd voor de
volgende lactatiecyclus. Goed transitiemanagement is de sleutel voor een gezonde,
vlotte start en snelle dracht.
Hoe ziet de transitieperiode eruit?
De transitieperiode begint als de lactatie eindigt, zo’n 6 tot
8 weken voor afkalven. Deze periode is cruciaal voor het herstel van het
uierweefsel en de penswand. We raden aan vaarzen minimaal 8 weken voor
afkalven droog te zetten. Het is voor vaarzen de eerste keer dat ze drooggezet
worden, wat extra stress veroorzaakt. Daarnaast ontwikkelt het skelet zich in
de periode van vaars naar tweede kalfkoe zich nog verder, wat extra energie
vraagt. Het droogzetten van de koe vraagt tijd en aandacht. Neem daarom een
vaste dag in de week en werk volgens een vast protocol.
Energiebehoefte stijgt, ds opname daalt
De close-up periode begint drie weken voor afkalven en is een kritieke fase in de transitieperiode. De koe bereidt zich voor op de naderende melkproductie. De biestproductie komt langzaam op gang en het kalf kan tot wel 1000 gram per dag groeien. Dit vraagt meer energie van de koe terwijl ze minder droge stof opneemt. Enerzijds door minder eetlust als gevolg van stress en anderzijds doordat de pens kleiner is door het kalf in de baarmoeder. Een week voor het afkalven daalt de ds-opname sterk en spreekt de koe haar lichaamsreserves aan.
Grafiek 1. Relatie ds-opname en NEFA’s in het bloed. NEFA zijn vetzuren die vrijkomen bij de afbraak van lichaamsvet. Net voor het afkalven spreekt de koe haar lichaamsreserves aan en stijgt NEFA’s in het bloed. Na het afkalven stijgt de ds-opname weer en dalen de NEFA’s in het bloed weer. Een hoge NEFA waarde (> 600 mEq/L) betekent een te diepe Negatieve Energie Balans waardoor het dier te veel lichaamsvet afbreekt ter compensatie.
Optimale conditiescore 3 - 3,5
De optimale conditiescore voor koeien die de droogstand
ingaan, ligt tussen de 3 en 3,50. Met deze score hebben ze voldoende
vetreserves om de energievraag aan het begin van de volgende lactatieperiode te
dekken. Een te hoge conditiescore kan leiden tot stofwisselingsproblemen zoals
ketose, melkziekte of leververvetting. Een te lage conditiescore resulteert in
te weinig energiereserves, wat weer leidt tot een verminderde melkproductie en
een lagere weerstand. Bovendien kan het zorgen voor zwakkere kalveren met een
lager geboortegewicht. De Body Condition Score in de droogstand corrigeren is
niet wenselijk, daarom is het belangrijk dat koeien met een optimale
conditiescore de droogstand in gaan.
Dagelijks vers, fris en smakelijk
Het belang van een goed transitierantsoen kunnen we niet genoeg benadrukken. Restvoer of voer met schimmelplekken zijn absoluut uit den boze. Kernpunten van een uitgebalanceerd transitierantsoen zijn vers, fris en smakelijk zodat een maximale droge stof opname (13 - 15 kg ds) gerealiseerd wordt. Belangrijk is dat gedurende de gehele transitieperiode één en hetzelfde rantsoen wordt verstrekt dat is afgestemd op het rantsoen van het melkvee. Zorg dat in het droogstandsrantsoen een deel van de componenten uit het rantsoen van het melkvee is opgenomen. Dit zorgt voor een soepelere overgang van het droogstands- naar melkveerantsoen omdat de pensbacteriën zich minder aan te hoeven passen. Probeer bijvoorbeeld dezelfde ruwvoeders te gebruiken.
Voldoende en comfortabele ligplaatsen
Een belangrijk aspect binnen transitiemanagement is de huisvesting. Stress moet tot een minimum beperkt worden. Overbezetting leidt tot concurrentie om voer en ligplaatsen, zorg dus voor voldoende, ruime en comfortabele ligplaatsen. Onderzoek heeft aangetoond dat een verhoogde bezettingsgraad van 30%, de ligtijd van de koeien met 1,4 uur vermindert. Dit heeft negatieve gevolgen voor het herstel gedurende de droogstand. Geef droogstaande koeien ook voldoende ruimte om te bewegen. Een uitloop is ideaal voor droogstaande koeien.
Tijdig verplaatsen voorkomt stress
Introduceer pinken zo’n 6 tot 8 weken voor afkalven bij de droge koeien. Hierdoor krijgen ze voldoende tijd om te wennen aan de koppel en het rantsoen. Drie weken voor het afkalven is het tijd om de koeien onder te brengen in een strohok waar ze in alle rust kunnen afkalven. Dit helpt niet alleen om stress te verminderen, maar zorgt er ook voor dat koeien in een schone en veilige omgeving kunnen afkalven.
Werk ook tijdens de droogstand aan het celgetal
Ongeveer 80% van de problemen bij melkkoeien komen voor of ontstaan gedurende de transitieperiode. Een juiste aanpak in de transitieperiode resulteert in een soepel en gezonde start van de melkproductie en helpt het celgetal onder controle te houden. Daarom is transitiemanagement een belangrijk onderdeel in onze Celgetal Challenge. Doet u al mee? Uw rundveespecialist kan er u meer over vertellen.
Check de seleniumstatus
Selenium is een belangrijk spoorelement dat zorgt voor een goede weerstand en vruchtbaarheid. Een seleniumgebrek is te herkennen aan: slappe kalveren na geboorte, nageboorteproblemen en koeien die vatbaar zijn voor overige aandoeningen. Voor een optimale weerstand streven we naar een uitslag die ≥ 0,03 mcg se/ml melk bevat. Wanneer het monster ≤0,011 mcg se/ml bevat is er sprake van een seleniumtekort. Het toevoegen van organisch selenium verhoogt de seleniumstatus van de veestapel en is duidelijk meetbaar in de melk. Organisch selenium in de droogstand ondersteunt ook de vitaliteit van de kalveren. Met behulp van een tankmelkmonster is de seleniumstatus van uw melkkoeien eenvoudig te bepalen. Twijfelt u aan de seleniumstatus, bespreek het dan eens met uw rundveespecialist, een monstername kan u snel duidelijkheid geven.
